Getriggerd worden: waarom je zo heftig reageert en wat je eraan doet
Getriggerd worden betekent dat iets wat nu gebeurt een oude wond in je raakt. Je reageert dan niet alleen op de situatie zelf, maar ook op wat zo’n situatie vroeger voor je betekende. Daarom is je reactie vaak veel groter dan je zelf logisch vindt. Dat is niet omdat je te gevoelig bent of omdat er iets mis met je is. Het komt doordat je ergens in je jeugd iets over jezelf bent gaan geloven en dat oude stuk wordt nu geraakt.
Je kent het misschien wel. Je leidinggevende zegt dat hij het liever anders had gezien en de tranen staan meteen in je ogen. Je partner komt thuis en is net wat korter af en je hele lijf staat aan. Je komt terug van een bezoek aan je ouders en je voelt je leeg, boos of verdrietig, zonder dat er echt iets gebeurd is. Achteraf denk je: waarom reageerde ik zo?
Ik ben Diana Arkeveld van De Authentieke Vrouw. Vroeger kwam bij mij letterlijk het stoom uit mijn oren. Dan schreeuwde ik tegen mijn partner of deed ik boos tegen de kinderen en daarna dacht ik: was dat nou nodig, zo heftig? Ik kon er geen verklaring voor vinden. Ik zocht er eerlijk gezegd ook niet naar. Inmiddels begeleid ik al jaren vrouwen die precies hier tegenaan lopen. In de intakes die ik binnenkrijg lees ik het steeds: je reageert te snel op triggers, je raakt getriggerd binnen je eigen familie terwijl je daar juist anders wilt staan, of je had een week rust en dan komt er een trigger en voel je je weer terug bij af.
Hieronder lees je wat getriggerd worden is, waarom het jou wel raakt en een ander niet en hoe je het verschil ziet met gewone irritatie of een volle emmer. En natuurlijk wat je kunt doen als het gebeurt.
Wat betekent getriggerd?
Getriggerd zijn betekent dat een situatie, een opmerking of iemands gedrag een oude, pijnlijke overtuiging over jezelf raakt. Die overtuiging noem ik een emotionele wond.
Een emotionele wond is een onbewuste overtuiging. Die ontstaat in situaties waarin je als kind emotioneel niet gezien bent. Stel je voor dat je als kind je vader helpt met een klusje. Hij snauwt je af en je hebt geen idee waarom, want hij legt niets uit. Dan denk je: ik doe het niet goed. Een kind denkt namelijk altijd dat het aan zichzelf ligt. Een kind kan niet bedenken dat papa geïrriteerd is omdat hij gisteren ruzie had met mama, of omdat dat klusje gewoon tegenzit.
Zo ontstaan overtuigingen als:
Ik doe het niet goed.
Het is mijn schuld.
Er is iets mis met mij.
Ik ben het niet waard.
Ik hoor er niet bij.
Ik ben niet belangrijk.
Je denkt die zinnen niet letterlijk. Maar het is wel hoe je over jezelf bent gaan denken en je ziet het terug in je gedrag. Als je volwassen bent en iemand doet of zegt iets dat op zo’n oud stuk duwt, dan word je getriggerd. Dan reageer je niet alleen op wat er nu gebeurt, maar ook op wat het vroeger betekende.
Ik gebruik hiervoor graag het voorbeeld van de bus. Stel je voor dat wij samen in een bus zitten en de bus botst. Ik reageer op manier A en jij reageert op manier B. De trigger is precies hetzelfde: de botsing met de bus. Maar hoe we reageren, komt uit onze eigen binnenwereld. Daarom zeg ik ook altijd: alles wat een ander zegt of doet, gaat over de ander en niet over jou. En hoe je zelf reageert, gaat over wat er in jou geraakt wordt.
Dezelfde trigger
De bus botst
Ik
Reageer op manier A
Jij
Reageert op manier B
Waarom raak ik zo snel getriggerd?
Je raakt snel getriggerd omdat je systeem nog reageert zoals het als kind heeft geleerd. Zeker als je bent opgegroeid met emotioneel afwezige ouders, staat je lijf vaak nog op scherp.
Met emotioneel afwezige ouders bedoel ik ouders die er praktisch vaak wel voor je waren, maar die je emotioneel niet echt zagen. Ze vroegen niet hoe het met je ging, of je verdriet werd weggewuifd met “zo erg is het toch niet”. Dat zijn geen slechte mensen. Ze hebben het zelf meestal ook nooit geleerd.
Als je opgroeit in een huis waarin je nooit goed weet hoe je ouders zullen reageren, word je als kind heel oplettend. Is mama boos? Heb ik iets verkeerd gedaan? Waarom doet papa ineens afstandelijk? Moet ik iets oplossen? Je houdt continu stemmingen, gezichten en toon in de gaten. Dat stopt niet op je achttiende verjaardag. Als volwassene ben je daardoor extra gevoelig voor kleine veranderingen in contact.
Je zenuwstelsel past zich namelijk niet aan wat gezond voor je is. Het past zich aan wat nodig was om te overleven. En het herhaalt wat het kent.
Wat er dan gebeurt als je getriggerd wordt, is bijna letterlijk dat je even weer dat kind bent. Ik zeg weleens tegen klanten: in een split second verandert die collega in je vader of je moeder. Je bent 46, maar je reageert als het meisje van zes, acht of twaalf. Ging je vroeger vechten, met woorden? Dan doe je dat nu waarschijnlijk ook. Ging je jezelf klein houden of naar je kamer? Dan is de kans groot dat je dat nu ook doet.

Herken je dat oude meisje in jezelf?
Gratis online masterclass · al 40.000+ vrouwen deden mee
Is elke irritatie een trigger?
Nee. Niet alles waar je van baalt is een trigger. Soms is je emmer gewoon vol, soms botst iemand met een waarde van jou en soms wordt er echt een oude wond geraakt.
Het helpt om die oorzaken uit elkaar te halen. Als je je rot voelt of heftig reageert, is daar altijd een reden voor. Dat kan een van deze zijn:
01
Je prikkelemmer is vol. Je hebt een drukke werkdag gehad, je moest nog naar de supermarkt, de kinderen zeuren aan je hoofd en je hebt geen tel stil gezeten. Ieder mens kan een bepaalde hoeveelheid prikkels verwerken. Vol is vol. Net als een glas water dat tot de rand gevuld is: een druppel erbij en het loopt over.
02
Je cyclus. Veel vrouwen merken dat ze in de week voor of tijdens hun menstruatie veel minder kunnen hebben. Dan is iemand die zijn auto een beetje schuin parkeert al genoeg. Sommige vrouwen merken het ook bij volle maan.
03
Een waarde van jou. Stel dat je het heel belangrijk vindt om op tijd te zijn en een collega neemt het daar niet zo nauw mee. Dan schuurt dat. Dat kan gewoon een irritatie zijn, omdat iemand niet voldoet aan wat je zelf belangrijk vindt.
04
Een overgenomen overtuiging. Dat is iets wat je van je ouders, je opa en oma of de juf hebt overgenomen, zoals “zo hoort het” of “over gevoelens praten we hier niet”. Je bent het als waar gaan aannemen, terwijl het niet van jou is.
05
Een emotionele wond. Dan raakt iemand met zijn gedrag een oud kindstuk in jou. Daar heb je het bij getriggerd worden eigenlijk over.
De vraag die ik mijn klanten leer stellen is deze: als ik deze situatie in rust zou meemaken, zou ik dan hetzelfde reageren? Is het antwoord nee en je zou veel minder heftig reageren, dan ben je waarschijnlijk overprikkeld. Gebeurt het steeds weer bij hetzelfde soort situatie, ook als je goed uitgerust bent? Dan is de kans groot dat er een wond geraakt wordt.
De rust-vraag
Als ik deze situatie in rust zou meemaken, zou ik dan hetzelfde reageren?
Nee, veel minder heftig
Waarschijnlijk ben je overprikkeld
Ja, ook uitgerust
Grote kans dat er een wond geraakt wordt
Vaak is het ook een combinatie. Ik had een klant die directeur was. Ze was boos op haar mededirecteur en snapte zelf niet waarom ze er zo boos over werd. Het was een wond die geraakt werd. Maar daarvoor had ze ook al een hele drukke ochtend gehad en was ze daar al getriggerd. Haar emmer was dus ook al vol.
Het maakt uit welke het is, want daar hangt van af wat helpt. Bij een volle emmer helpt het echt om even op de wc te gaan zitten en een kwartiertje tot jezelf te komen. Bij een wond helpt dat maar een paar minuten. Daarna komt het in volle hevigheid terug.
Waarom raakt het mij wel en een ander niet?
Iedereen heeft emotionele wonden. Het verschil zit in welke wonden je hebt, hoe groot ze zijn en of je ze al herkent.
Er is niemand die als kind altijd honderd procent gezien is. Dat kan niet. Ook de liefste ouders zijn weleens moe, druk of overprikkeld. En je zat ook op school, op sport, tussen andere kinderen. Er zijn dus altijd momenten geweest waarop je je niet gezien of gehoord voelde. Emotionele wonden ontstaan meestal niet in grote, heftige gebeurtenissen. Ze ontstaan in de gewone dagelijkse dingen.
Ik krijg vaak de vraag waarom een partner, broer of zus nergens last van lijkt te hebben. Soms merken mensen het gewoon niet bij zichzelf. Ik sprak eens iemand die zei dat ze een supergoede jeugd had en nergens last van had. Ze vond het wel heel moeilijk om hulp te vragen, aan haar partner en aan anderen. Haar zus was vroeger vaak ziek en daar ging veel aandacht naartoe. Kinderen in zo’n gezin leren heel jong om dingen zelf op te lossen. Dan is het logisch dat hulp vragen later lastig is. Dat is ook een wond, alleen een die niet zo zichtbaar is.
Daarnaast zie je het aan de buitenkant vaak niet. Ik werk met leidinggevenden, ondernemers, docenten, medisch specialisten en advocaten. Vrouwen die stevig in hun schoenen lijken te staan. Negen van de tien zie je het niet aan. Wat je van de buitenkant ziet, is niet wat er binnenin gebeurt.
Wat gebeurt er in je lijf als je getriggerd wordt?
Als je getriggerd wordt, schiet je zenuwstelsel in de overlevingsstand. Dat merk je aan je lijf voordat je hoofd het snapt.
Je hartslag gaat omhoog, je schouders of kaak worden strak, je buik trekt samen. Soms is het subtieler en merk je alleen dat je aan het scannen bent: hoe is de sfeer, komt er kritiek, moet ik me aanpassen?
Een zenuwstelsel kent vier reacties op onveiligheid. Dat zijn je overlevingsmechanismen:
Fight (vechten)
Je wordt scherp, kritisch of controlerend. Je probeert grip te krijgen op de situatie. Dat hoeft geen ruzie te zijn, het kan ook heel subtiel.
Flight (vluchten)
Je gaat harder werken, analyseren en oplossen. Of je trekt je juist terug, uit het gesprek of uit de situatie. Weg van wat spannend voelt.
Freeze (bevriezen)
Je klapt dicht, je zegt weinig en je voelt minder. Je hoofd wordt leeg en pas later bedenk je wat je eigenlijk had willen zeggen.
Fawn (pleasen)
Je wordt extra lief, bewaakt de harmonie en gaat jezelf uitgebreid uitleggen. Dit wordt het minst herkend: het voelt als empathie, maar het is een stressreactie.
Huilen hoort er ook bij. Veel vrouwen schamen zich als ze ineens huilen. Ik had een klant van 53 die kritiek kreeg van haar leidinggevende. Hij zei iets in de trant van: je had dit liever anders aangepakt. Voor iemand anders is dat een luchtige opmerking. Bij haar kwamen de tranen meteen en ze schaamde zich rot. Zij heeft een grote wond “ik doe het niet goed”. Ze leerde vroeger dat als ze een fout maakte, haar ouders heel teleurgesteld waren. Die ene opmerking raakte dat oude stuk. In haar hoofd ging het meteen verder: straks vinden ze me niet meer leuk, straks mag ik hier niet blijven werken.
De opmerking
“Je had dit liever anders aangepakt.”
De wond
Ik doe het niet goed
In haar hoofd
Straks mag ik hier niet blijven
Snel huilen betekent niet dat je te veel voelt. Vaak heb je gewoon nooit geleerd hoe je met al die gevoelens omgaat, omdat er vroeger niemand was die je hielp om weer rustig te worden. Huilen is emotieregulatie. Je systeem voelt spanning en probeert die kwijt te raken. Soms ben je eigenlijk boos of machteloos, maar heb je niet de woorden om dat te zeggen en komen er tranen.
Je ziet dit ook bij je ouders. Veel vrouwen vertellen me dat ze helemaal van slag zijn na een bezoek aan hun ouders. Zodra je over die drempel stapt, stap je weer in de rol die je als kind had: het brave meisje, het kind dat grapjes maakte om ruzie te voorkomen, het kind dat zich onzichtbaar maakte of voor iedereen zorgde. Dat gaat bijna automatisch, ook als je al veel over jezelf hebt geleerd. En stiekem hoop je nog op erkenning. Als die niet komt, word je weer geraakt.
Podcast De Authentieke Vrouw · #614
Luister: snel emotioneel worden, dit is waarom je dit doet
Wat kun je doen als je getriggerd wordt?
Zodra je het herkent, kun je kiezen hoe je reageert. Dat doe je door op te merken wat er gebeurt, jezelf gerust te stellen en dan bewust anders te reageren.
Ik ben niet zo van tips aan de oppervlakte, zoals tot tien tellen, diep ademhalen of even op de wc gaan zitten. Bij een volle emmer helpen ze. Maar als er een wond geraakt wordt, lossen ze het probleem niet op. De oplossing zit bij de oorzaak. Dit doe je wel:
1
Merk op wat er gebeurt
Wat doe je op dit moment? Ga je schreeuwen, je terugtrekken, je uitleggen? Waar voel je het in je lijf? Stel je voor: daar is Theo weer, je collega en hij zegt weer iets. Je voelt het opkomen en je merkt: hij raakt nu het stuk van mijn autoritaire vader, het stuk dat ik het niet goed doe.
2
Benoem het voor jezelf
Bijvoorbeeld: “Ik word weer die achtjarige.” Of: “Dit raakt mijn wond dat ik er niet toe doe.” Alleen al dat benoemen zorgt ervoor dat je meer in je volwassen schoenen blijft staan. Je zenuwstelsel hoeft dan niet meteen te vuren.
“Ik word weer die achtjarige.”
“Dit raakt mijn wond dat ik er niet toe doe.”
3
Stel jezelf gerust
Sommige mensen noemen dat het innerlijk kind. Mijn klanten krijgen daar vaak kriebels van, dus ik noem het de kleine jij. Je zegt tegen jezelf: er is eigenlijk niks aan de hand. Toen was ik klein en kon ik nergens heen. Nu ben ik groot en kan ik dit aan. Ik sta hier niet tegenover mijn moeder of vader, ik sta hier tegenover Theo.
4
Kies een andere reactie
Een vraag die ik mezelf vaak stel: wat zou iemand doen die geen last heeft van deze wond? Wat zou iemand in haar volwassen schoenen nu doen? Misschien een vraag stellen aan Theo. Of rustig vertellen hoe je het gaat aanpakken.
5
Is je emmer vol? Ga terug naar je fabrieksinstellingen
Merk je dat je al weken op je tandvlees loopt en dat kleine dingen groot worden? Dan kijk ik naar mijn basis. Voor mij zijn dat eten, slapen, bewegen, mijn agenda en mijn sociale contacten. Slaap ik nog zeven uur? Loop ik nog elke dag met de hond in het bos? Is mijn agenda niet te vol? De oorzaak kun je niet altijd meteen wegnemen. Je basis kun je wel altijd terugbrengen. En dan merk je dat je weer veel minder snel uit de bocht vliegt.
Eten
Slapen
Bewegen
Agenda
Sociale contacten
6
Bereid lastige momenten voor
Weet je dat een bezoek aan je ouders je van slag maakt? Bereid het voor, net zoals je een presentatie zou voorbereiden. In welke rol stap ik straks? Wat wil ik wel en niet delen en waarom? Wat doe ik als dit of dat gebeurt? En maak een bezoek gerust korter. Begin met een kwartier eerder weggaan.
In het begin hoor je jezelf nog vaak dingen zeggen die je niet wilde zeggen. Dat is normaal. Je merkt het steeds sneller op en dan steeds vaker op tijd.

Ontdek welke wonden bij jou steeds geraakt worden
Gratis online masterclass · op computer, telefoon of tablet
Gaat getriggerd worden ooit over?
De wond verdwijnt niet helemaal, maar hij komt veel minder vaak omhoog. En als hij omhoog komt, weet je wat er gebeurt en hoe je jezelf terughaalt.
Ik werk altijd in drie stappen: inzicht, herkennen en veranderen. Eerst snap je wat je doet en waarom je dat doet. Dan leer je het in het dagelijks leven te herkennen en dan echt op het moment zelf. Pas daarna kun je anders reageren. Dat oefen je in Master Your Life, in drie tot zes maanden.
01
Inzicht
02
Herkennen
03
Veranderen
Bij mij speelde de wond “ik doe het niet goed” vroeger heel sterk. Hij is niet weg, want zoiets blijft altijd in je zitten. Maar in negen van de tien situaties komt hij niet meer omhoog. Alleen als ik heel moe ben of als er grote veranderingen in mijn leven zijn. En dan kan ik hem herkennen en veranderen.
Je zult ook altijd uitschieters houden. Niemand is altijd helemaal stabiel. Heb je een drukke week gehad of ruzie met een vriendin, dan ben je wiebeliger en kom je eerder in een oud stuk. Ook ik heb dat nog weleens. Dan hoef je niet boos op jezelf te zijn. Je mag er met zachtheid naar kijken: o ja, daar ging ik weer even.
In de evaluaties van vrouwen die met mij werken, in Master Your Life, Next Level of een persoonlijk traject, lees ik hoe ze anders met hun triggers zijn gaan omgaan. Ze herkennen wat er gebeurt en weten waar het vandaan komt. Ze veroordelen zichzelf minder als iets hen raakt en kijken eerder naar wat eronder zit. Een trigger voelt dan niet meer als bewijs dat ze het fout doen.
Wat neem je mee uit dit blog?
Getriggerd worden betekent dat iets van nu een oude wond raakt. Je reageert dan op het verleden en op het heden en daarom is je reactie zo groot. Je bent dus niet te gevoelig of te lastig. Je reageert op wat je vroeger hebt meegemaakt.
Misschien herken je jezelf in de tranen bij een kleine opmerking, in de spanning als je partner kort af is, of in hoe leeg je thuiskomt na een bezoek aan je ouders. Dat is logisch als je bent opgegroeid met ouders die je emotioneel niet konden zien.
Als je gaat zien wat er in je geraakt wordt, verandert er veel. Je trekt dingen minder persoonlijk aan, je hoeft minder te verdedigen en je komt sneller weer bij jezelf. En je kunt met meer zachtheid naar anderen kijken, omdat je ziet dat ook zij geraakt worden in hun eigen wonden.
Begin klein
Kies een situatie waarin je de afgelopen week vanuit je emotie reageerde. Vraag jezelf af: zou ik in rust net zo gereageerd hebben? En zo nee, welk oud stuk werd er geraakt?
Gratis online masterclass
Welke overtuigingen worden bij jou steeds geraakt?
Wil je begrijpen welke onbewuste overtuigingen bij jou steeds geraakt worden? In mijn gratis masterclass leg ik uit hoe opgroeien met emotioneel afwezige ouders doorwerkt in je volwassen leven en hoe je daar anders mee leert omgaan.
