Iets bij de ander laten: zo doe je dit (met de tuin-metafoor)

Je partner komt chagrijnig thuis en binnen een paar seconden ben je alert. Je vraagt wat er is. Je begint harder te werken om de sfeer beter te maken. Je wordt onrustig, terwijl je nog niet eens weet wat er speelt. En diep vanbinnen voel je: dit gaat helemaal niet over mij, en toch trek ik het naar me toe.

Misschien herken je het ook op andere plekken. Je voert ’s avonds in je hoofd hele gesprekken met iemand die volgens jou iets beter zou moeten doen. Je blijft uitleggen, uitleggen en nog eens uitleggen, tot je erbij neervalt. Je voelt je verantwoordelijk voor de stemming van je partner, het geluk van je kinderen, de frustraties van je collega en het humeur van je beste vriendin. En je raakt er stiekem doodop van.

Ik ga je vandaag iets leren wat het verschil maakt: je verantwoordelijkheid stopt bij de schutting. Klinkt gek, ik weet het. Maar ik gebruik hiervoor een hele simpele metafoor van twee tuintjes, een schutting en wat onkruid. Afgelopen week gebruikte ik hem een paar keer bij mijn klanten, en steeds was het diezelfde reactie: “Oh, nu snap ik pas hoe ik iets bij de ander laat.”

In dit artikel leg ik je uit wat iets bij de ander laten precies betekent, waar jouw verantwoordelijkheid ophoudt en die van de ander begint, wanneer je wel iets mag zeggen, hoe je herkent dat je in de verkeerde tuin staat, en waarom het je zo moeilijk lukt. Zodat je straks bij elke situatie kunt denken: is dit mijn onkruid, of is het onkruid van de ander?

Wat betekent ‘iets bij de ander laten’?

Iets bij de ander laten betekent dat je de gevoelens, keuzes en het gedrag van iemand anders bij die ander laat, in plaats van het naar je toe te trekken en op te lossen. Het is niet jouw taak, en dus laat je het los.

Om dit helder te maken gebruik ik graag een beeld. Doe even je ogen dicht en zie het voor je. Je woont in een rijtjeshuis, zo’n rij stadshuizen met van die kleine tuintjes die aan elkaar geschakeld zitten. Tussen elke tuin staat een schutting, zodat iedereen zijn eigen stukje grond heeft. Jij woont in het linkerhuis. De persoon met wie je een lastige situatie hebt, woont rechts. Jouw tuin is links, hun tuin is rechts, en precies op de erfscheiding staat een schutting.

En nu komt het: precies op die grens groeit onkruid. Het onkruid dat jouw kant op groeit, haal je dat weg? Ja, natuurlijk, dat is van jou. Maar haal je ook het onkruid weg dat in de tuin van je buurman staat? Nee. Je gaat niet over de schutting hangen om bij de buurman te wieden. Zo simpel is het. En toch is dat precies wat we vaak doen bij de mensen om ons heen.

Waar stopt jouw verantwoordelijkheid?

Jouw verantwoordelijkheid stopt bij de schutting. Alles in jouw tuin is van jou. Alles aan de andere kant is van de ander.

Wat is van jou? Wat jij denkt, wat jij voelt, wat jij doet, welke grenzen je stelt en hoe je reageert. Dat is jouw grond, daar heb je invloed op.

En wat is niet van jou? Hoe iemand anders zich voelt. Wat de ander vindt. Welke keuzes iemand maakt. Of iemand boos wordt of teleurgesteld is. Of iemand jouw grens wel of niet accepteert. Dat ligt allemaal aan de andere kant van de schutting. Het is onkruid dat de tuin van de ander in groeit, en daar heb jij niks mee te maken.

Ik gebruik dit voorbeeld vaak bij klanten die het lastig vinden om te snappen wat verantwoordelijkheid nou precies is. Want met dit beeld kun je jezelf bij elke situatie afvragen: welke kant groeit het onkruid op? Groeit het jouw tuin in, dan is het van jou en heb je er iets mee te doen. Groeit het de andere kant op, dan is het niet aan jou om je ermee te bemoeien. Dit sluit nauw aan bij het verantwoordelijkheid nemen voor je eigen gedrag: je pakt wat van jou is, en laat de rest liggen.

Mag je dan nooit iets zeggen? Wanneer wel

Je mag wel iets zeggen op het moment dat het onkruid daadwerkelijk jouw tuin in groeit. Dus als je er in direct contact echt last van hebt, als er een confrontatie is waar jij bij betrokken bent, of als iemand je een directe vraag stelt.

Even een voorbeeld. Stel, je bent uit elkaar met je ex en jullie hebben samen kinderen. Zijn nieuwe vriendin bemoeit zich met jullie kinderen op de momenten dat ze bij hem zijn. Vervelend, en misschien vind je zelfs dat ze op een stoel gaat zitten die niet van haar is. Maar kijk even naar de tuin: dat onkruid groeit vanaf de erfscheiding zijn tuin in. Het is zijn onkruid, zijn vriendin, en op de momenten dat de kinderen bij hem zijn, heb jij daar niks over te zeggen. Ook niet als je vindt dat hij als vader faalt. Ook niet als je denkt dat het schadelijk is. Zolang het aan zijn kant blijft, kun jij er niks mee.

Wanneer verandert dat? Op het moment dat je kinderen bij jou komen klagen. Dan groeit het onkruid door de schutting heen, jouw tuin in, en is het ook jouw probleem geworden. Dan kun je het gesprek aangaan met je ex. Maar doe dat altijd met toestemming van je kinderen. Vraag: “Fleur en Tessel komen bij mij met dit verhaal, vinden jullie het goed dat ik het er met papa over heb?” Want anders krijgen de kinderen het vaak weer op hun bordje.

Hoe herken je dat je in de verkeerde tuin staat?

Je staat in de verkeerde tuin als je voortdurend bezig bent met wat de ander volgens jou zou moeten doen. En dat is aan een paar signalen goed te herkennen.

Je bent steeds bezig met “hij zou beter dit”, “zij zou beter dat”. Je voert die gesprekken continu in je hoofd. Je bent de ander in gedachten aan het overtuigen van waarom jij gelijk hebt. Je legt uit, en uit, en uit, terwijl de ander misschien allang bevroren is. Je voelt je verantwoordelijk voor de emoties van de ander. En je merkt dat je jezelf steeds ziet vastdraaien en dat je moe wordt van de problemen van iemand anders.

Herken je dit? Dan ben je in de verkeerde tuin het onkruid aan het wieden. En geloof mij: dat onkruid groeit gewoon weer terug. Je trekt het er telkens uit, maar het komt steeds opnieuw op. Het heeft geen zin.

Waarom lukt het je zo moeilijk om iets bij de ander te laten?

Het lukt je zo moeilijk omdat je waarschijnlijk bent opgegroeid zonder schutting. Je hebt als kind nooit geleerd waar die grens ligt, en dus weet je niet goed wat van jou is en wat van de ander.

Een klant zei laatst iets moois tegen mij: “Volgens mij zijn heel veel mensen opgegroeid zonder schutting.” En dat klopt. Als jouw moeder verdrietig was en jij dat als kind moest oplossen, leerde je: de tuin van de ander is ook mijn taak. Had je een vader die boos was, waardoor jij je stil hield en je aanpaste? Was er ruzie tussen je ouders, die jij ging sussen omdat je je verantwoordelijk voelde? Dan heb je al heel jong een emotionele last gedragen die niet bij je leeftijd paste. Dat noemen we parentificatie.

En die last neem je mee. Naar je liefdesrelaties, je vriendschappen, je werkrelaties. Je voelt je verantwoordelijk voor de stemming van je partner, het geluk van je kinderen en de frustraties van je collega’s. Je pakt telkens je kruiwagen, je schoffel en je tuinhandschoenen, en je stapt de tuin van de buurman in. Heel liefdevol, maar ook heel onhandig. Dit patroon komt vaak voort uit emotioneel afwezige ouders, en het is precies waar ik met vrouwen aan werk.

Zo laat je iets bij de ander: praktische stappen

Iets bij de ander laten leer je door bij elke situatie terug te vallen op één vraag en je aandacht te verschuiven naar je eigen tuin. Hieronder de stappen die ik mijn klanten leer.

Stel jezelf steeds de schutting-vraag.

Welke kant groeit het onkruid op? Is dit onkruid van mij, of is dit onkruid van de ander? Alles wat aan de andere kant hoort, mag gewoon blijven bestaan.

Kijk naar je eigen tuin.

Wat gebeurt er in mijn tuin? Wat groeit er hier? Je hebt namelijk alleen invloed op je eigen grond. Het is figuurlijk verboden om iets in de tuin van de ander te doen, want het is niet jouw grond.

Ga door je eigen ongemak heen.

Heb je last van het onkruid van de ander? Dan is de vraag niet “hoe krijg ik de ander zover dat hij zijn onkruid weghaalt?”, maar “wat kan ik doen om door mijn eigen ongemak heen te gaan?” Dat kun je opruimen. Dat van de ander niet.

En weet: dit gaat pas echt lukken op het moment dat je grotendeels oké bent met wie je bent. Dan heb je die neiging om alles voor een ander op te lossen simpelweg niet meer zo.

De grootste valkuil: met grof geschut de tuin van de ander in

De grootste valkuil is dat je ongevraagd de tuin van de ander in stapt om daar alle onkruid eruit te trekken. Met grof geschut, met dikke gif, terwijl niemand daarom heeft gevraagd.

Je denkt: daar zit zoveel onkruid, ik vertel hem even welke onkruidverdelger hij moet gebruiken. Je geeft ongevraagd advies, je deelt je mening, je blijft de ander overtuigen. Maar het is niet aan jou. Pas als de buurman zelf bij je komt en zegt: “Ik heb last van het onkruid in mijn tuin en bij jou groeit het niet, kun je me helpen?”, dan pas mag je iets doen.

En hier zit de pijn: als je dingen die niet van jou zijn tóch tot jouw verantwoordelijkheid maakt, raak je er compleet uitgeput van. Ik heb dat zelf ook meegemaakt. Dat is waardevolle informatie, want dan zie je precies waar je je energie kwijtraakt aan de verkeerde kant van de schutting.

Veelgestelde vragen

Is iets bij de ander laten niet egoïstisch of harteloos? Nee. Het klinkt misschien hard, maar iets bij de ander laten betekent niet dat je niet om iemand geeft. Het betekent dat je erkent dat je iemand anders niet kunt veranderen en dat je hun gevoelens, keuzes en gedrag bij hen laat. Dat is juist volwassen en respectvol. Je blijft verantwoordelijk voor je eigen tuin, en dat is al meer dan genoeg.

Mag ik echt niks zeggen als iemand een grote fout maakt? Zolang die fout aan de andere kant van de schutting blijft, is het niet aan jou. Ook niet als je zeker weet dat het een vergissing is. Denk aan de klant wier zus bij een vreemdgaande man bleef: je kunt iemand niet het inzicht geven dat ze moet gaan. Pas als het onkruid jouw tuin in groeit, als er een directe confrontatie of vraag is waar jij bij betrokken bent, kun je iets zeggen.

Wat als het over mijn kinderen gaat bij mijn ex? Op de momenten dat je kinderen bij je ex zijn, is dat zijn tuin en heb jij er weinig over te zeggen, hoe lastig dat ook is. Dat verandert als je kinderen bij jóu komen klagen. Dan groeit het door de schutting heen. Ga dan het gesprek aan met je ex, maar altijd mét toestemming van je kinderen, zodat zij het niet weer op hun bordje krijgen.

Hoe blijf ik rustig als mijn partner chagrijnig thuiskomt? Bedenk dat zijn irritatie meestal helemaal niet over jou gaat. Hij heeft twee uur in de file gestaan of gedoe gehad op zijn werk. Dat onkruid staat in zíjn tuin. Je hoeft de sfeer niet te redden of te vragen wat je verkeerd deed. Je mag zijn emotie er laten zijn, terwijl jij in je eigen tuin blijft.

Betekent dit dat het de schuld is van mijn ouders? Nee, het gaat niet om schuld. Je ouders hebben gegeven wat ze in hun kunnen hadden. Het gaat erom dat je begrijpt waar je gedrag vandaan komt. Als je als kind geen schutting hebt geleerd, is het logisch dat je nu moeite hebt met iets bij de ander laten. Dat inzicht is niet bedoeld om te wijzen, maar om je te bevrijden.

Waarom lukt loslaten me met mijn hoofd wel, maar met mijn gevoel niet? Omdat weten en voelen twee verschillende dingen zijn. Je kunt met je hoofd snappen dat je de ander niet kunt veranderen, maar het pas echt loslaten als je het ook voelt. Dat is precies waar ik met vrouwen aan werk: niet alleen begrijpen dat het niet jouw tuin is, maar het ook zo ervaren dat je er geen moeite meer voor hoeft te doen.

Tot slot

Als je bij elke situatie de schutting-vraag gaat stellen, welke kant groeit dit onkruid op, dan krijg je stap voor stap grip op wat wel en niet van jou is. Je hoeft geen advies te geven, geen mening te delen en niemand te overtuigen. Je mag het gewoon laten.

De kern van waar je nu tegenaan loopt, is dat je je verantwoordelijk voelt voor dingen die niet van jou zijn. Je draagt emoties, keuzes en stemmingen van anderen alsof het onkruid in jouw tuin is. En daar raak je uitgeput van, terwijl het je relaties niet beter maakt.

Ik heb dit patroon zelf doorleefd, van “ik zou me nooit kunnen inhouden” naar “het komt niet eens meer in me op”. En ik begeleid inmiddels honderden vrouwen die precies hier vastlopen. Dat het je nu nog niet lukt, betekent niet dat er iets mis is met je. Het betekent dat je nooit geleerd hebt waar die schutting staat.

Wil je begrijpen waarom je die schutting mist en hoe je patroon van oververantwoordelijkheid is ontstaan? Volg dan mijn gratis masterclass. Daarin leg ik je het verborgen verband uit tussen emotioneel afwezige ouders, een laag zelfbeeld en pleasegedrag, zodat je eindelijk snapt waarom je doet wat je doet, en wat je eraan kunt veranderen.

Ik hoop dat je dit beeld nooit meer vergeet. En dat je bij elke situatie die je tegenkomt even bedenkt: is dit mijn onkruid, of is het onkruid van de ander?