Alles persoonlijk aantrekken: waarom je dit doet en hoe je ermee stopt

Je partner komt stil thuis en je denkt meteen: ik zal wel weer iets verkeerd hebben gedaan. Je leidinggevende geeft een verbeterpunt en jij bent er de rest van de dag van slag van. Iemand reageert niet op je berichtje en jij concludeert dat je blijkbaar niet belangrijk genoeg bent. Herken je dit? Dan trek jij je dingen snel persoonlijk aan. En dat is vermoeiend, voor jou en voor de mensen om je heen.

Mijn naam is Diana Arkeveld. Ik help al meer dan vijftien jaar vrouwen die vastlopen in dit soort patronen. Inmiddels hielp ik ruim 4.500 vrouwen en mijn podcast is meer dan 500.000 keer beluisterd. Dit onderwerp ken ik van binnenuit, want vroeger trok ik mezelf ook alles persoonlijk aan.

In dit artikel leg ik je uit wat er precies gebeurt als je alles persoonlijk opvat, waar dit gedrag vandaan komt en hoe je er stap voor stap vanaf komt.

Wat is alles persoonlijk aantrekken?

Alles persoonlijk aantrekken betekent dat je situaties die niet over jou gaan, onbewust naar jezelf toe trekt. Daardoor gaat het ineens over jou, in plaats van over de ander of over de situatie.

Laten we eens kijken hoe dat er in het echt uitziet. Iemand vraagt je iets en je geeft een kort antwoord. Niet omdat er iets speelt, maar omdat je met je hoofd bij de boodschappen voor vanavond zit. De ander vuurt meteen af: waarom doe je zo kortaf tegen mij? Er zat helemaal geen boodschap achter dat korte antwoord. Geen irritatie, geen verwijt, helemaal niets. Toch gaat het gesprek nu niet meer over de vraag die gesteld werd. Het gaat over jou en over die ene korte reactie.

En dat is precies wat er steeds gebeurt. De ander moet zich ineens gaan verklaren of jou gaan geruststellen. Nee joh, ik bedoelde er niets mee. Natuurlijk ben je wel belangrijk. De situatie zelf, iemand die gewoon moe is of even in gedachten zit, raakt volledig op de achtergrond. Zonder dat iemand dat wil, draait alles om jou.

Waarom is dat een probleem? In elke verbinding wil je emotionele gelijkwaardigheid. Je wilt dat allebei de mensen zich gezien en gehoord voelen. Dat geldt voor je liefdesrelatie, maar net zo goed voor vriendschappen en werkrelaties. Als jij iets persoonlijk aantrekt, kan de ander niet meer gewoon iets delen, stil zijn of feedback geven. Alles wat de ander zegt of doet, komt bij jou binnen als iets over jou. Daarmee verdwijnt die gelijkwaardigheid uit de verbinding.

Belangrijk om te weten: je doet dit niet bewust en zeker niet omdat je onaardig bent. Het is een automatisme dat sneller is dan je denkvermogen. Soms zeg je het hardop, vaak gebeurt het alleen in je hoofd. In beide gevallen werkt het hetzelfde. En juist omdat het onbewust gaat, heb je vaak niet eens door dat je het doet.

Hoe herken je dat je alles persoonlijk opvat?

Je herkent het aan gedachtes of uitspraken waarin jij automatisch de schuld bij jezelf legt. De meest voorkomende: ik zal wel weer iets verkeerd hebben gedaan.

Laten we een paar situaties bekijken die je vast herkent. Je partner komt thuis en zegt weinig. Binnen een paar minuten voel jij spanning opkomen en zeg je geïrriteerd: ik zal wel weer iets verkeerd hebben gedaan dat je zo’n humeur hebt. Terwijl je partner helemaal geen humeur heeft. Die is gewoon moe.

Of je stuurt iemand een berichtje en er komt geen reactie. In jouw hoofd begint het te malen. Na een paar uur stuur je: laat maar, blijkbaar ben ik niet belangrijk genoeg om op te reageren. Of die andere variant: ik zal je hier niet meer mee lastigvallen. Terwijl de ander misschien gewoon een drukke dag had en nog niet aan zijn telefoon toekwam.

Op je werk zie je hetzelfde patroon. Je leidinggevende geeft een verbeterpunt en jij denkt meteen: zie je wel, ik ben niet goed genoeg. Je bent er de rest van de dag van slag van. Misschien ga je zelfs een stapje verder en zeg je: dus je vindt dat ik mijn werk niet goed doe. Terwijl je leidinggevende alleen wat tips gaf en verder helemaal tevreden is.

Er zijn nog meer signalen. Er komt een mailtje binnen en jij denkt direct het allerergste, nog voordat je hem geopend hebt. Of je vraagt vaker dan gemiddeld aan anderen: vind je dit raar van mij? Je bent eigenlijk de hele dag aan het checken of je het wel goed doet.

Soms spreek je dit soort dingen hardop uit. Vaak blijft het een intern verhaal in je hoofd. In beide gevallen gebeurt hetzelfde: de situatie gaat niet meer over wat de ander ervaart, maar over wat er in jouw binnenwereld speelt.

Waarom trek ik me alles zo persoonlijk aan?

Negen van de tien keer komt dit gedrag uit je jeugd. Je groeide op met emotioneel afwezige ouders en leerde daardoor dat wat jij voelt, denkt en nodig hebt er niet toe doet.

Kijk eerst eens naar het omgekeerde. Als je opgroeit met emotioneel aanwezige ouders, leer je: wat ik voel en denk mag er zijn. Mijn behoeftes zijn oké en er wordt naar geluisterd. Niet dat je altijd je zin krijgt, maar het mag er zijn. Krijg je dan later feedback van een leidinggevende, dan kun je daar rustig naar luisteren en ermee aan de slag gaan.

Groeide je op met emotioneel afwezige ouders, dan leerde je iets anders: wat ik voel en nodig heb is niet belangrijk. Bij vrouwen die alles persoonlijk aantrekken zien we vaak dat het nog een stapje verder ging. Ergens in je jeugd ben je gaan geloven dat dingen jouw schuld waren.

Bijvoorbeeld omdat je ouders veel ruzie maakten en jij als kind dacht: als ik liever was geweest, hadden papa en mama nu geen ruzie. Of omdat je een emotioneel onvoorspelbare ouder had: de ene dag liefdevol, de andere dag boos in precies dezelfde situatie. Dan gaat een kind op zoek naar een verklaring en die vindt het bij zichzelf. Of je kreeg veel kritiek en hoge verwachtingen van je ouders, waardoor je niet alleen leerde dat je iets niet goed deed, maar dat er iets mis was met jou. Of je had een verdrietige of gestresste ouder die zei: maak het me alsjeblieft niet nog moeilijker. Dan leer je als kind: mijn gedrag bepaalt hoe mama of papa zich voelt. Veel vrouwen die dit herkennen, groeiden op als goedmaakkind.

Kinderen betrekken gebeurtenissen op zichzelf, omdat hun brein nog zo werkt. En dit gaat niet over schuld. Je ouders wisten vaak simpelweg niet hoe ze met emoties om moesten gaan, omdat ze het zelf nooit geleerd hebben.

Welke onbewuste overtuigingen zitten eronder?

Onder alles persoonlijk aantrekken zit bijna altijd een onbewuste basisovertuiging zoals: ik doe het niet goed, het is mijn schuld of er is iets mis met mij.

Zo’n overtuiging ontstond in je jeugd en draait sindsdien onbewust mee. Ik noem deze overtuigingen ook wel emotionele wonden: er is vroeger iets gebeurd waardoor je iets negatiefs over jezelf bent gaan geloven, en die wond is nooit geheeld. Gebeurt er nu iets, dan denkt jouw systeem meteen: zie je wel, het komt weer door mij. Er komt een mailtje binnen en je denkt direct het allerergste. Niet omdat je graag wilt dat het over jou gaat, maar omdat je systeem die oude conclusie nog steeds gelooft.

Jaren geleden zei een van mijn opleiders tegen mij: Diana, je maakt jezelf veel te belangrijk door dit te denken. Ik snapte er niets van. Ik maakte mezelf toch helemaal niet belangrijk? Nu snap ik wat ze bedoelde. Op het moment dat jij iets persoonlijk aantrekt, trek je het gesprek naar jou toe. Dan gaat het niet meer over wat de ander ervaart, maar over jouw binnenwereld. Zonder dat je het doorhebt, maak je jezelf daarmee veel te groot. Want de meeste dingen komen helemaal niet door jou.

Is alles persoonlijk aantrekken hetzelfde als onzekerheid of hooggevoeligheid?

Nee. Veel vrouwen denken: ik ben gewoon een beetje onzeker of ik ben nu eenmaal hooggevoelig. Maar alles persoonlijk aantrekken zit op een diepere laag: bij een onbewuste overtuiging uit je jeugd.

Het verschil zit hierin. Onzekerheid gaat over twijfelen aan wat je kunt. Hooggevoeligheid gaat over prikkels en sfeer sterker binnenkrijgen dan anderen. Alles persoonlijk aantrekken gaat over iets anders: jouw systeem heeft geleerd dat dingen jouw schuld zijn. Er gebeurt iets en nog voordat je erover na kunt denken, heeft jouw binnenwereld al geconcludeerd: dit komt door mij.

Onzekerheid en hooggevoeligheid kunnen meespelen, maar ze zijn niet de oorzaak. De oorzaak is de conclusie die je als kind over jezelf hebt getrokken. Vaak zie je dan ook dat twijfelen aan jezelf en een negatief zelfbeeld uit dezelfde bron komen. Het zijn verschillende uitingen van dezelfde onderliggende wond.

En dat is ook precies waarom losse tips en trucs maar even werken. Je kunt jezelf voornemen om het minder persoonlijk te nemen, maar dat voornemen legt het altijd af tegen een overtuiging die al tientallen jaren meedraait. Zolang die overtuiging eronder blijft zitten, komt het patroon steeds terug. Wil je er echt vanaf, dan moet je dus niet aan de buitenkant sleutelen, maar naar die diepere laag toe.

Wat doet alles persoonlijk aantrekken met je relaties?

Het zorgt onbedoeld voor ongelijkwaardigheid in de verbinding. Situaties die niet over jou gaan, gaan steeds wel om jou draaien. Daardoor voelt de ander zich niet gezien en gehoord.

Stel, je partner komt chagrijnig thuis. De vraag die je eigenlijk wilt stellen is: hé lieverd, hoe was je dag? Of: ik merk dat je wat stiller bent, wat heb je van mij nodig? Dat is een totaal andere ingang dan: ik zal wel weer iets verkeerd hebben gedaan. Bij die laatste reactie moet je partner ineens jou gaan geruststellen, terwijl hij of zij gewoon moe is.

En toch wil ik hier iets belangrijks bij zeggen. Als jij dit doet, of als iemand in jouw omgeving dit doet, kijk er dan met mildheid naar. Niemand doet dit uit luxe of voor de lol. Achter dit gedrag zit een verdrietig verhaal. Moet je eens nagaan hoe het is als je de hele dag denkt dat alles wat er gebeurt door jou komt. Dat voelt ontzettend eenzaam. Vrouwen die zich alles persoonlijk aantrekken, voelen zich vaak ook totaal niet begrepen. Alsof ze van een andere planeet komen.

Hoe stop je met alles persoonlijk aantrekken?

Je stopt ermee door eerst je onbewuste overtuigingen te achterhalen, daarna de situaties te leren herkennen en vervolgens ander gedrag te kiezen. Ik noem dat: inzicht, herkennen, veranderen.

Stap 1: achterhaal welke overtuiging bij jou onder dit gedrag zit. Misschien is dat: ik doe het niet goed. Of: het is mijn schuld. Of: er is iets mis met mij. Misschien is het bij jou net een andere. Iedereen heeft eigen overtuigingen en die moeten eerst helder zijn.

Stap 2: ga je gedrag observeren. Pak een notitieblok en schrijf aan het eind van de dag op: in welke situaties dacht ik vandaag dat iets mijn schuld was? Wanneer trok ik iets naar mezelf toe? Je kunt dit gedrag gewoon turven. Zo krijg je helder hoe vaak en in welke situaties het gebeurt.

Stap 3: kies ander gedrag. Wat doet iemand die zich iets niet persoonlijk aantrekt? Die stelt vragen. Hé, wat maakt dat je zo stil bent? Waar zit je met je gedachten? Wat bedoel je precies met deze feedback? Klopt het dat je vindt dat ik iets niet goed heb gedaan? Met dit soort vragen kom je erachter wat er echt speelt, in plaats van dat je zelf aannames doet en het verhaal invult.

Binnen mijn programma Master Your Life leer ik je dit stap voor stap. We achterhalen eerst welke overtuigingen jij hebt en daarna werk je drie tot zes maanden aan het herkennen en overschrijven van die situaties. Zodat je op een gegeven moment denkt: ah, daar is die oude overtuiging weer. Wil ik hiervandaan reageren? Nee. Hoe wil ik dan wel reageren?

Kan alles persoonlijk aantrekken vanzelf overgaan?

Nee, meestal niet. De overtuiging eronder draait onbewust mee in alles wat je doet. Zonder inzicht blijft het patroon dus terugkomen.

Wat je wel kunt leren, is deze zin: alles wat een ander zegt of doet, gaat over de ander en niet over jou. Als iemand chagrijnig thuiskomt, betekent dat niet automatisch dat het jouw schuld is. Alleen jouw systeem heeft geleerd dat het door jou komt, omdat dat de conclusie is die je als kind hebt getrokken. Je mag leren om iets bij de ander te laten.

Kijk maar eens naar dit voorbeeld. Jij en ik zitten samen in een bus en we hebben een botsing. Jij reageert op manier A, ik reageer op manier B. De botsing is voor ons allebei precies hetzelfde. Het verschil zit niet in de situatie, maar in hoe die van binnen bij jou en bij mij verwerkt wordt. Zo werkt het ook met een opmerking van je partner of je leidinggevende.

En als je dit leert, verandert er veel. Vrouwen die hiermee aan de slag gaan, merken dat ze veel meer rust in hun hoofd krijgen. Ze voelen zich minder opgejaagd, komen minder vaak in vervelende situaties terecht en voelen zich meer begrepen. Dat gun ik jou ook.

Conclusie: alles wat de ander doet, gaat over de ander

Je weet nu wat er gebeurt als je alles persoonlijk aantrekt, waar het vandaan komt en hoe je er in drie stappen vanaf komt: achterhaal je overtuiging, herken de situaties en kies ander gedrag. Dat geeft rust, want je hoeft niet langer elke opmerking op jezelf te betrekken.

Het kernprobleem blijft anders namelijk bestaan: jouw systeem gelooft nog steeds de conclusie die je als kind hebt getrokken. Zolang je denkt dat alles jouw schuld is, blijf je jezelf onbewust veel te groot maken en voel je je eenzaam in je verbindingen.

Ik heb dit zelf ervaren en inmiddels heb ik meer dan 2.500 vrouwen geholpen om dit soort patronen te doorbreken. Zonder poespas en zonder zweverig gedoe, maar door te snappen waarom je doet wat je doet.

Wil jij ontdekken welke overtuigingen er bij jou onder dit patroon zitten? Volg dan mijn gratis masterclass over het verborgen verband tussen emotioneel afwezige ouders, een laag zelfbeeld, pleasegedrag en matige grenzen. In een uur tijd krijg je inzicht in waar jouw patronen vandaan komen en wat je eraan kunt doen. Meld je hieronder aan, dan zie ik je maandag om 19:30.