Jezelf overschreeuwen: waarom jij dit waarschijnlijk ook doet (zonder dat je het doorhebt)

Jezelf overschreeuwen. Bij dat woord denk je waarschijnlijk aan iemand die heel hard praat, zichzelf groter maakt dan hij is, of zichzelf voortdurend opblaast. Een soort Bokito op een apenrots. En je denkt: nee, dat ben ik dus echt niet.

Dat dacht ik zelf ook altijd. Totdat ik ontdekte dat er nog een vorm van overschreeuwen bestaat. Een stille vorm. Een vorm die bijna niemand herkent bij zichzelf, maar die ontzettend veel vrouwen wel inzetten. Waarschijnlijk jij ook.

In dit artikel leg ik uit wat die stille vorm precies is, waar hij vandaan komt en waarom je lijf je hierover al veel langer probeert wakker te schudden dan je denkt.

Wat betekent jezelf overschreeuwen eigenlijk?

Jezelf overschreeuwen betekent dat je jezelf niet serieus neemt. Dat je doet alsof je dingen wel aan kunt, terwijl je vanbinnen eigenlijk weet dat het te veel is.

Je maakt je emotionele draagvlak, dat is wat je aan emoties en situaties kunt dragen, groter dan het is. Niet omdat er iets mis met je is, maar simpelweg omdat je al jarenlang hebt geleerd om door te gaan, ook als het eigenlijk niet gaat.

De Bokito-vorm: wat jij waarschijnlijk denkt bij overschreeuwen

De Bokito-vorm kennen we allemaal. Dat is iemand die:

• heel stellig praat en weinig ruimte laat voor andere meningen
• snel en veel praat, zonder echt te luisteren
• zichzelf groter en zekerder voordoet dan hij of zij zich voelt
• fel reageert, terwijl dat niet past bij het onderwerp

Deze mensen blazen zichzelf letterlijk op. Ze willen gezien worden, ze willen iets bewijzen, en ze doen dat door zichzelf groot te maken.

Als jij dit herkent bij iemand anders maar niet bij jezelf, denk je misschien: dan overschreeuw ik mezelf dus niet. Maar dat klopt niet. Want er is een andere vorm. En die is veel minder opvallend

De stille vorm: dit is hoe jij jezelf overschreeuwt

De stille vorm van overschreeuwen ziet er heel anders uit. Aan de buitenkant zie je niets. Je maakt geen lawaai, je blaast jezelf niet op, je staat niet op een apenrots te schreeuwen.

Maar vanbinnen gebeurt precies hetzelfde als bij die Bokito. Je doet alsof je iets aan kunt, terwijl dat niet zo is. Je doet jezelf sterker voor dan je bent.

De stille vorm is:

• doorgaan terwijl je doodmoe bent
• tegen jezelf zeggen “het komt wel goed”, terwijl het helemaal niet goed komt
• luisteren naar een vriendin die in een relatiecrisis zit, terwijl je prikkelemmer allang vol is
• iemand niet teleurstellen, zelfs als jij eraan onderdoor gaat
• blijven rationaliseren wat je voelt, omdat voelen te eng is
• steeds weer over je eigen grenzen gaan

Aan de buitenkant lijkt het alsof je sterk bent. Alsof je het allemaal aan kunt. Maar vanbinnen stop je jezelf weg. Je laat jezelf niet zien. Je neemt jezelf niet serieus.

En dat is precies wat die Bokito op de apenrots ook doet. Alleen hij schreeuwt naar buiten. Jij schreeuwt naar binnen.

Drie voorbeelden van de stille vorm

Laat ik een paar herkenbare situaties noemen.

Voorbeeld 1: Je bent knetter moe. Je weekend zit bomvol. Je kinderen moeten naar sport, er is een verjaardag, en ondertussen wil je huis schoonmaken. Je voelt je hart sneller kloppen. En toch zeg je tegen jezelf: “Het komt wel goed, ik red me wel.” Je gaat door.

Voorbeeld 2: Een vriendin belt. Ze zit weer in een crisis. Jij bent zelf moe. Je hebt eigenlijk geen ruimte om haar verhaal aan te horen. Maar je neemt op. Je luistert een uur. Je geeft advies. En als je ophangt voel je je volledig uitgeput, maar je zegt tegen jezelf: “Ach, daar zijn vriendinnen voor.”

Voorbeeld 3: In een nieuwe relatie voel je dat er iets niet klopt. Iets kleins, maar je voelt het. In plaats van die hint serieus te nemen, ga je het uitleggen in je hoofd. Je bedenkt waarom het wel klopt. Je overtuigt jezelf dat je gevoel overdreven is.

In alle drie deze voorbeelden overschreeuw je jezelf. Je neemt jezelf niet serieus. Je doet alsof je iets kunt dragen wat je eigenlijk niet kunt dragen.

Waar komt jezelf overschreeuwen vandaan?

Jezelf overschreeuwen komt meestal uit je jeugd. Ergens heb je geleerd dat je jezelf niet mag laten zien. Dat je behoeften niet belangrijk zijn. Dat je moet doorgaan, ook als het niet gaat.

Misschien groeide je op in een gezin waar veel gebeurde. Een zieke ouder, een broertje dat veel aandacht nodig had, ouders met hun eigen zorgen. Jij leerde: mijn gevoel is niet belangrijk, ik moet flink zijn.

Of je kreeg te horen dat je niet mocht zeuren. Dat je je niet moest aanstellen. Dat anderen het veel moeilijker hadden dan jij.

Wat je toen leerde, neem je mee. Je systeem heeft het opgeslagen als de veiligste strategie: als ik doe alsof het goed gaat, is het veilig. Als ik laat zien dat het niet gaat, word ik afgewezen, tot last, of niet serieus genomen.

Dat is geen bewuste gedachte. Het is een diepe overtuiging waar je vanuit handelt, zonder dat je het doorhebt. Ook nu nog, als volwassene.

Waarvoor doe je dit eigenlijk?

Je overschreeuwt jezelf omdat je bang bent. Bang om afgewezen te worden. Bang dat mensen je zwak vinden. Bang om vriendschappen of je partner kwijt te raken. Bang om niet serieus te worden genomen.

Diep vanbinnen wil je gezien worden. Je wilt erkenning. Je wilt dat iemand zegt: “Joh, ik zie je, het is nu even te veel voor je.”

Maar om dat te krijgen zou je eerlijk moeten zijn. Je zou moeten zeggen: “Het gaat eigenlijk niet zo goed. Ik ben moe. Ik ben overprikkeld. Ik heb hier even geen ruimte voor.”

En dat durf je niet. Want als je dat zegt, laat je jezelf zien. Kwetsbaar. Niet perfect. En dat voelt levensgevaarlijk, ook al is het dat niet.

Dus wat doe je? Je doet alsof. Je zegt dat het goed gaat. Je zegt dat je je wel redt. Je glimlacht, terwijl je vanbinnen omvalt.

Wat doet dit met je lijf?

Je lijf houdt dit niet eeuwig vol. Het geeft je vaak al lang signalen dat er iets niet klopt. Je merkt het aan:

• slecht slapen of niet meer kunnen slapen
• structurele vermoeidheid
• hartkloppingen zonder duidelijke reden
• hoofdpijn
• trillende oogleden
• zuizende oren
• een constant gespannen gevoel
• kort lontje naar je partner of kinderen
• moeite met concentreren

Je lijf probeert je wakker te schudden. Niet om je te pesten, maar om je te laten zien: hier gaat iets niet goed, neem jezelf serieus.

Als je die signalen blijft negeren, zet je lijf op een gegeven moment gewoon stop. Dan krijg je een burn-out, een depressie, of word je ziek. Omdat het simpelweg niet anders kan.

Waarom is het zo moeilijk om dit bij jezelf te herkennen?

Omdat het niet voelt als overschreeuwen. Het voelt als normaal doen. Als flink zijn. Als “gewoon doorgaan.” Als “zo ben ik nu eenmaal.”

Bij de Bokito-vorm zie je meteen dat er iets niet klopt. Maar bij de stille vorm lijkt het alsof je juist goed bezig bent. Je zorgt voor anderen. Je doet je best. Je klaagt niet.

Terwijl je ondertussen langzaam leegloopt. Je bent ondertussen ook heel hard voor jezelf, want als het een keer niet lukt, geef je jezelf ook nog eens een veeg uit de pan.

Ik merk het bij mezelf soms ook nog. Dan zeg ik tegen mezelf: “Komt wel goed, ik red me wel.” En dan corrigeer ik mezelf: “Nee, eigenlijk red ik het niet. En dat is oké. Ik hoef dit niet in mijn eentje te dragen en te verstoppen.”

Hoe stop je met jezelf overschreeuwen?

De eerste stap is altijd inzicht. Je moet eerst zien wat je doet, voordat je het kunt veranderen. Ik werk altijd in drie stappen met mijn klanten.

Inzicht.
Begrijpen waarom je jezelf overschreeuwt. Waar komt het vandaan? Welke overtuigingen zitten eronder? Welke wond wordt er geraakt op het moment dat je tegen jezelf zegt “het komt wel goed”? Zonder dit inzicht verander je niets.

Herkennen.
Leren zien op welk moment je in het patroon stapt. Wat voel je in je lijf? Waar zit de spanning? Welke gedachten schieten door je hoofd? Vaak is er een voorspeller: een gevoel in je buik, een druk op je borst, een spanning in je kaken. Dat gevoel komt eerder dan je gedachten.

Veranderen.
Pas als je het patroon doorhebt en het in het moment kunt herkennen, kun je een andere keuze maken. Bijvoorbeeld door eerlijk te zeggen: “Ik ben moe, ik wil nu even niet.” Of door een afspraak af te zeggen. Of door tegen je vriendin te zeggen: “Ik vind je belangrijk, maar ik heb nu zelf geen ruimte.”

Een vraag om mee te nemen

Stel jezelf eens deze vraag:

waar in mijn leven doe ik alsof het wel gaat, terwijl het eigenlijk niet gaat?

Schrijf op wat er bij je naar boven komt.

En dan de vervolgvraag:

wat zou ik doen als ik mezelf wel serieus nam?

Het antwoord op die vraag is vaak confronterend. Maar het is ook de richting waar je naartoe mag bewegen.

Conclusie

Jezelf overschreeuwen is niet alleen die aap op de apenrots. Het is ook de stille vorm, waarin je doet alsof je alles aan kunt, terwijl je lijf allang zegt: nee.

Je bent niet zwak als je toegeeft dat iets te veel is. Je bent niet egoïstisch als je een grens stelt. Je bent niet overdreven als je zegt dat je moe bent.

Je mag stoppen met jezelf wegcijferen. Je hoeft niet alles te kunnen dragen. Dat was misschien vroeger bij je vader of je moeder zo, toen je als kind leerde om voor jezelf te zorgen omdat niemand anders het deed. Maar nu, als volwassen vrouw, mag je leren dat het anders kan.