Een emotioneel onbereikbare partner: waarom je steeds bij iemand uitkomt die je niet echt binnenlaat

Een vrouw die mijn intakeformulier invulde schreef het zo op: “geen verbinding met echtgenoot op een diepere laag. Wij gaan bubbelend door de jaren heen.” Een ander beschreef haar partner als geen prater, geen knuffelaar, geen steun, en daaronder: ik voel veel irritaties, eenzaamheid en verdriet. Ik krijg het niet opgelost.

Ik ben Diana Arkeveld van De Authentieke Vrouw en ik begeleid vrouwen die zijn opgegroeid met emotioneel afwezige ouders. In dit blog lees je wat emotioneel onbereikbaar precies is, hoe je het herkent, waarom je er steeds bij uitkomt en wat je eraan kunt doen.

Wat betekent emotioneel onbereikbaar?

Eenzaamheid in een relatie ontstaat vrijwel altijd op het moment dat je je emotioneel niet gezien en niet gehoord voelt. Dat is wat emotioneel onbereikbaar betekent: er is wel een leven samen, maar niet op gevoelsniveau.

Emotioneel verbonden zijn is voor mij het belangrijkste in een relatie. Dan voel je je erkend in wie je bent. Je gedachten, je gevoelens en je behoeftes mogen er zijn. Je partner is ook echt nieuwsgierig naar wat er in jouw binnenwereld leeft en stelt je vragen. Er is veiligheid, dus je durft eerlijk te zijn zonder bang te zijn voor een oordeel of voor afstand. Er is afstemming, je voelt het als de ander anders is dan normaal. En er is ruimte voor je kwetsbaarheid, ook als die pijnlijk of onlogisch is, zonder dat de ander meteen gaat verdedigen.

Als dat ontbreekt, krijg je wat ik een bv gezin noem. Je bent fysiek samen, je bent praktisch samen, jullie regelen het leven. Alleen gaan de gesprekken over de boodschappen, de planning, de kinderen en het werk.

Belangrijk daarbij: emotioneel zien betekent niet dat je de ander geeft wat jij vroeger gemist hebt. Het betekent dat je de ander geeft wat die nodig heeft. Dat zijn twee verschillende dingen en daar gaat het vaak mis, ook met de beste bedoelingen.

Hoe herken je een emotioneel onbereikbare partner?

Je herkent het vooral aan wat je mist. Ik gebruik hiervoor zes vragen, die je jezelf rustig kunt stellen.

Daarnaast zijn er signalen die je eerder bij jezelf ziet dan bij hem. Je deelt steeds meer met anderen en steeds minder met je partner. Je voelt je niet begrepen in kleine dingen. Je verlangt naar echte intimiteit en hebt geen idee meer hoe je daar komt. Je gaat op eieren lopen of je houdt jezelf in. En je voelt je vaak leeg of verdrietig, zonder duidelijke reden.

Wat ik overigens bijna altijd hoor als ik dit met iemand bespreek, is dat zij haar partner gaat verdedigen. Nee hoor, we hebben echt wel gesprekken, ook over gevoelens. En als ik dan doorvraag, komen we er steeds achter dat die gesprekken aan de oppervlakte blijven. Mijn vervolgvraag is dan altijd dezelfde: wat maakt dan dat je dit, wat je mij nu vertelt, niet met je partner deelt?

Ligt het aan mij dat ik meer wil?

Nee. Wat je voelt is geen oordeel over je relatie, het is een signaal. Het zegt niet dat de relatie fout is, wel dat er iets ontbreekt wat wezenlijk is.

Ik ga je wel iets zeggen dat hard klinkt, en zo bedoel ik het niet. Op het moment dat je bepaalde dingen niet durft te zeggen omdat je bang bent dat de ander er wat van vindt, of omdat je bang bent de ander te kwetsen of zelf afgewezen te worden, dan is er geen wezenlijke veiligheid. Dat is een onveilig gevoel in de liefde waar je misschien allang aan gewend bent geraakt.

De grote kans is dat je nu denkt: oei, dan is er dus geen veiligheid in mijn relatie. Dat betekent niet dat het niet op te lossen is. Het betekent wel dat het logisch is dat je je eenzaam voelt.

En het betekent niet dat er geen liefde is. Je kunt van iemand houden en tegelijk die diepere laag niet met hem bereiken.

Waarom kom ik hier steeds in terecht?

Omdat je herhaalt wat je kent. Dat is de kern en het is ook de reden dat je er met een lijstje kenmerken niet komt.

Ben je als kind emotioneel niet gezien, dan ben je dat als normaal gaan zien. Het is niet normaal, alleen heb jij het zo leren kennen. En je hebt het ook als veilig gemarkeerd. Het is niet veilig, maar het voelt veilig. Ga je daarna een relatie aan, dan ben je veel sneller geneigd om naar iemand toe te trekken die ook emotioneel onbereikbaar is, want dat ken je vanuit je gezin van herkomst.

Daaronder zitten wat ik emotionele wonden noem, onbewuste overtuigingen over jezelf. Bij onbereikbare liefdes zie ik er twee het vaakst: ik ben niet belangrijk, en ik hoor er niet bij. En als je diep van binnen denkt dat je niet belangrijk bent, is het niet vreemd dat je in een situatie terechtkomt waarin je daar steeds in bevestigd wordt.

Er is één vraag die dat voor mijn klanten vaak in een keer helder maakt. Wat zou iemand in jouw situatie doen die zichzelf wel belangrijk vindt? Een vriendin die haar eigen behoefte op één kan zetten en die het gevoel heeft dat ze ertoe doet. Wat zou zij doen?

Het antwoord dat ik dan krijg is bijna altijd hetzelfde. En dat is precies het punt: iemand zonder die wond komt hier niet in terecht.

Kijk daarnaast ook naar je familiesysteem. Hoe was de relatie van je ouders? Toonden zij affectie? Heb je gezien hoe je een liefdevolle relatie opbouwt? Als het antwoord nee is, hoe zou je dan weten hoe het moet. Het is een beetje als fietsen: als je nooit geleerd hebt te fietsen, stap je niet zomaar op.

Herken je dit en wil je begrijpen waar het bij jou vandaan komt? Elke maandag geef ik een gratis masterclass over emotioneel afwezige ouders en de patronen die daaruit ontstaan. Je kunt je daar kosteloos voor aanmelden.

Ben ik zelf misschien de onbereikbare?

Dat kan en het is een eerlijke vraag om jezelf te stellen. Een van de vrouwen in mijn formulierdata schreef het zelf zo op: "Ik heb moeite een relatie leuk te houden, ik deel weinig dus het contact wordt vlak en oppervlakkig."

Het kan zijn dat jij jezelf nooit hebt kunnen zijn in deze relatie. Dat je je aanpast, dat je je emoties inslikt, dat je delen van jezelf niet laat zien om de ander te pleasen. Omdat je de ander niet wilt kwetsen, of omdat je een conflict wilt vermijden. En let op: dat betekent niet per se dat je partner je niet jezelf laat zijn. Dat is wat we vaak denken, dat er dan een dwingende partner moet zijn. Dat kan, alleen is het veel vaker niet het geval.

Er speelt nog iets mee. Je kunt alleen doorgeven wat je zelf geleerd hebt. Als niemand jou ooit heeft uitgelegd hoe emoties werken, hoe zou jij dat dan aan een ander uitleggen. Ik vergelijk het weleens met een hartchirurg die mij vraagt hoe je een hartoperatie uitvoert. Ik weet ongeveer waar het hart zit en verder kom ik niet.

Dus het kan heel goed zijn dat jullie allebei een stuk missen. Dat is geen verwijt naar jou en ook niet naar hem.

Kan hij veranderen?

Dat hangt niet van jou af. Dat is het ongemakkelijke eraan.

Wat ik veel zie: de vrouw gaat ergens aan de slag met zichzelf, leest, luistert, komt in beweging. En dan komt het moment dat ze denkt, ik zie dat mijn partner emotioneel afwezig is. Daarbij vergeten we makkelijk dat haar partner nog op het punt zit waar zij een jaar geleden zat. Hij heeft er niet voor gekozen dat jij dit stuk gaat aankijken.

Dat maakt het geen onmogelijke situatie, wel een gezamenlijke. De vraag die telt is of de bereidheid er bij allebei is. Is die er bij hem en bij jou, dan is het verstandig om hier samen aan te werken, bijvoorbeeld met een goede relatietherapeut. Is die bereidheid er niet, dan heb je een andere vraag te beantwoorden, en die kan ik niet voor je beantwoorden.

En er is nog een antwoord dat ik er eerlijk bij moet zeggen. Als jullie er allebei geen probleem van maken en je hebt er geen last van, maak er dan ook geen probleem van. Dit wordt pas een vraag als je vastloopt.

Wat kan ik hier zelf aan doen?

Begin bij je eigen behoefte, nog voor je het gesprek aangaat. Dat is de belangrijkste stap en hij wordt bijna altijd overgeslagen.

Ik woonde lang naast een bakker in een klein dorp. Stel dat ik daar binnenloop, goedemorgen zeg en vervolgens niets. Die bakker heeft geen idee waar ik voor kom. Brood, bolletjes, taart. En toch is dat precies wat we van onze partner verwachten: dat hij van ons voorhoofd afleest wat we nodig hebben.

Dus eerst: wat wil ik eigenlijk anders. Vaak is dat zoiets als meer praten over dingen die ertoe doen, of een arm om je heen als je verdrietig bent, of gewoon een luisterend oor in plaats van zesentwintig oplossingen. Onder dat alles ligt dezelfde behoefte: gezien en gehoord worden.

Dan het gesprek. Kies een rustig moment, niet vlak voor het slapengaan en niet als hij net chagrijnig binnenkomt. En zoek een open ingang. Bijvoorbeeld: ik luisterde laatst naar iets over emotioneel afwezige ouders, en toen zat ik te denken over hoe wij dat eigenlijk met elkaar doen. Vind jij dat wij er emotioneel voor elkaar zijn?

Dat werkt anders dan binnenkomen met de mededeling dat hij jou emotioneel niet ziet. Iedereen die wordt aangevallen, gaat zich verdedigen.

Gebruik daarna concrete voorbeelden zonder jij-zinnen. Dus niet: toen deed jij dit en jij zus. Wel: ik merk dat, ik heb het nodig dat, toen dat gebeurde had ik dit nodig.

En dan het stuk dat het verschil maakt. De vraag is niet wat de ander gaat veranderen, de vraag is wat jullie hier samen aan gaan doen. Ik zie het weleens voor me als twee legers. Jullie zitten samen in het blauwe leger. Op elkaar lopen bitchen terwijl je samen in de aanval bent, dat overleef je niet. We doen het toch zo vaak, meestal omdat we ons zelf niet gezien en gehoord voelen.

Een afspraak die klein is en veel doet: vraag elkaar wat de ander nodig heeft. Wil je dat ik luister, of wil je dat ik meedenk met een oplossing? Dat is één zin en het scheelt een hoop misverstanden.

Tot slot

Emotioneel onbereikbaar gaat niet over ruzie of over slechte bedoelingen. Het gaat over de diepere laag die ontbreekt, waardoor je je eenzaam kunt voelen terwijl je samen bent.

Dat je daar steeds bij uitkomt, zegt niets over je smaak in partners. Je herhaalt wat je kent, en wat je als kind kende is als veilig gemarkeerd ook al was het dat niet.

Wat je te doen hebt begint dus niet bij hem, maar bij weten wat je zelf nodig hebt. Zonder dat kun je het namelijk niet vragen. Daarna leg je het neer als jouw behoefte en niet als zijn tekortkoming, en kijk je samen wat jullie ermee doen. Dat is oefenen en het gaat met vallen en opstaan. Het gaat ook om een patroon en niet om één avond waarop hij niet luisterde, dus voel vooral hoe het bij jou is.

Wil je begrijpen waar dit bij jou vandaan komt, dan ben je welkom bij mijn gratis masterclass over emotioneel afwezige ouders. Die geef ik elke maandag en je kunt je er kosteloos voor aanmelden.