Eigenwijs, koppig of lastig? Waarom dat bijna nooit is wat het lijkt

“Jij bent toch ook wel eigenwijs, he?” Misschien heb je die zin weleens gehoord. Of iets in die richting: koppig, lastig, niet coachbaar, een dwarsligger. Vaak zeg je er niks van. Je bent naar buiten toe juist vriendelijk, je doet nooit lelijk tegen iemand. Maar vanbinnen hoor je wel een stem die zegt: dat ga ik zeker niet doen. En dan denk je: klopt dat beeld eigenlijk wel? Ben ik echt zo?

Je twijfelt, want je merkt dat er iets anders speelt dan alleen maar niet willen luisteren. Iemand geeft je een goedbedoeld advies en je voelt meteen weerstand opkomen. En dan komt de vervolgvraag: waarom doe ik zo? Waarom kan ik niet gewoon meebewegen?

Hier verandert je perspectief. Eigenwijsheid is bijna nooit eigenwijsheid. Het is een mechanisme. Wat eruitziet als koppig of dwars, is meestal een oud stukje bescherming dat aanslaat op het moment dat je de controle dreigt kwijt te raken. Ik ben Diana Arkeveld en ik zie dit patroon dagelijks bij de vrouwen met wie ik werk.

Ik zag het ook keihard bij mezelf, in mijn eigen worsteling met voeding en met de coach die ooit tegen mij zei dat ik “niet coachbaar” was. Onder dat gedrag zit een controlemechanisme dat je ooit veiligheid gaf.

In dit blog leg ik je uit wat er echt gebeurt als jij eigenwijs of koppig wordt genoemd. Je leest waarom verandering zo spannend voelt, waar dat controlemechanisme vandaan komt, waarom “ik ben gewoon niet coachbaar” niet klopt, en wat je er wel aan kunt doen. Zodat je jezelf niet langer veroordeelt, maar begint te begrijpen.

Wat betekent het als iemand je eigenwijs of koppig noemt?

Als iemand je eigenwijs of koppig noemt, zegt dat vooral iets over de buitenkant. Over hoe jouw gedrag op die ander overkomt. Het zegt bijna niks over wat er vanbinnen bij jou gebeurt.

Ik kreeg laatst een berichtje van iemand naar aanleiding van een story op Instagram. Ik was bezig met een gezonde relatie met voeding en vertelde dat mijn voedingscoach een weekschema aanraadde, maar dat ik dat niet had gedaan. De reactie: “Jij bent toch ook wel eigenwijs, terwijl je er niets van af weet.” Vriendelijk bedoeld, hoor. Maar wat hier gebeurde, was helemaal geen eigenwijsheid richting mijn coach.

Iedereen kijkt naar de wereld door zijn eigen bril. Deze vrouw zag mijn gedrag en plakte er een woord op dat voor haar logisch was: eigenwijs. Maar een woord van buitenaf raakt zelden wat er echt speelt. En dat is precies waar het misgaat. Want als jij dat woord genoeg keer hoort, ga je het geloven. Dan krijg je een beeld van jezelf: ik ben eigenwijs, ik ben lastig, ik ben een koppige donder. Terwijl dat helemaal niet is wie je bent.

Is het eigenwijsheid of een controlemechanisme?

Bijna altijd is het het tweede. Er zit een groot verschil tussen echt eigenwijs zijn en weerstand voelen omdat je de controle dreigt kwijt te raken. Bij eigenwijsheid denk je: ik weet het beter en ik doe het op mijn manier. Bij een controlemechanisme gebeurt er iets heel anders. Je systeem schiet in de kramp omdat er iets vertrouwds losgelaten moet worden.

Terug naar dat weekschema. Mijn coach zei: misschien is het handig om met weekschema’s te werken. En ik voelde meteen in mijn lijf: dat ga ik zeker niet doen. Je zult toch niet denken dat ik op zondag ga bedenken wat ik dinsdag wil eten? En dan komen de argumenten: ik weet toch helemaal niet wat ik maandag wil eten. Die argumenten klinken heel redelijk. Maar ze zijn niet de kern. De kern is de weerstand die eronder zit.

En die weerstand zegt niet: ik ben een eigenwijze donder. Die weerstand zegt eigenlijk iets heel anders. Namelijk: ik vind dit spannend. Wat nu als ik straks wel een gezonde relatie met voeding krijg? Wat nu als ik dit ook onder controle krijg? Onder de koppigheid zit angst, onzekerheid en de dreiging van controleverlies. Dat is geen karakter. Dat is een mechanisme.

Waarom voelt verandering zo spannend?

Verandering voelt spannend omdat je iets loslaat wat je ooit veiligheid gaf. Zelfs als dat oude iets je eigenlijk niet goed deed. Je systeem kent het, en wat bekend is, voelt veilig.

Bij mij was dat niet eten. Niet omdat ik dat wilde, maar omdat mijn systeem bij extreme stress dichtsloeg. Zo ben ik ooit veel kilo’s kwijtgeraakt. Toen ik weer ging eten, met hulp van mijn coach, kwam er van alles omhoog. Want als ik dit loslaat, raak ik iets kwijt dat me mijn hele leven een soort houvast heeft gegeven. Of ik at te veel, of ik at niet. Een middenweg was er niet. En juist die middenweg, dat nieuwe, onbekende terrein, dat voelt eng.

Hier zit ook een addertje onder het gras dat veel vrouwen herkennen: zelfsabotage. Het is niet alleen de angst dat het misgaat. Het is soms juist de angst dat het goed komt. Wat nu als alles echt fijn en leuk wordt in mijn leven? Wat blijft er dan over om je zorgen over te maken, om grip op te houden? Dat klinkt gek, maar je systeem kan zich zo hebben ingericht op controle houden, dat rust en overgave bijna bedreigender voelen dan de strijd. Daarom schop je eerst even ergens tegenaan. En kom je er dan pas achter: oh, ik vind het eigenlijk gewoon heel spannend.

Waar komt dit gedrag vandaan?

Dit gedrag is oud overlevingsgedrag. Het is ooit ontstaan om je te beschermen, en het helpt je nu vaak niet meer. Dat maakt het geen karakterfout, maar een patroon met een geschiedenis.

Controle is voor heel veel mensen ooit een oplossing geweest. Als jij iemand bent die veel piekert, snel vastzit in je hoofd, dan geeft controle je zekerheid. Vooruitdenken geeft je zekerheid. Iets begrijpen geeft je zekerheid. En als je dan iets nieuws moet doen waar je geen grip op hebt, kun je bijna niet zomaar zeggen: oke, prima, ik doe het zoals jij zegt. Je moet eerst door die weerstand heen, omdat je die controle hebt los te laten.

Waar leer je dat? Vaak in je jeugd. Als je opgroeit met ouders die je emotioneel niet zagen, leer je al vroeg dat je beter zelf de touwtjes in handen kunt houden. Je leerde dat je op jezelf moest vertrouwen, omdat er niet altijd iemand was die jou opving. Dat is geen verwijt aan je ouders. Meestal deden zij het met wat ze wisten en konden. Maar het gevolg is wel dat je een overlevingsmechanisme hebt ontwikkeld dat nu, als volwassene, nog steeds aanslaat. Je systeem denkt dat het weer in gevaar is.

Ben ik gewoon niet coachbaar?

Nee. Als je jezelf niet coachbaar noemt, of dat te horen krijgt, dan is dat bijna nooit waar. Wat er gebeurt, is dat je systeem zich beschermt op het moment dat er iets moet veranderen.

Ik weet het nog goed. Toen ik net begon met De Authentieke Vrouw, had ik een coach voor mijn business. Die zei tegen mij: jij bent niet coachbaar, Diana. Ik schrok. Ik niet coachbaar? Ik vroeg het aan mijn vriendinnen en die zeiden juist: jij bent supercoachbaar. Wat daar gebeurde, was precies hetzelfde als later met dat eten. Ik ging van een bedrijf dat comfortabel liep naar iets nieuws, waar ik weer vanaf nul moest opbouwen. Leuk, maar ook onzeker. En daar kwam die weerstand weer.

Een coach die daar niet doorheen prikt, zegt: jij bent lastig, jij bent koppig, jij bent niet coachbaar. Terwijl het enige dat er speelt, is dat je de verandering spannend vindt. Ik had laatst precies deze casus bij een klant in Master Your Life. Zij had exact hetzelfde mechanisme: eerst ergens tegenaan schoppen, en dan ontdekken: oh shit, ik vind het eigenlijk gewoon superspannend. Dat is geen onwil. Dat is een systeem dat even op scherp staat.

Wat kun je doen als je jezelf hierin herkent?

Het geheim zit in kleine stapjes. Je verandert dit gedrag niet met wilskracht of met je verstand, maar op het niveau van je zenuwstelsel, in mini-stapjes die je systeem aankan. Want verandering start niet in je hoofd. Als begrijpen genoeg was, was je allang de persoon die je wilt zijn.

Ik geef je een voorbeeld uit mijn eigen proces. Op een gegeven moment kreeg ik weer honger, maar mijn maag was zo weinig gewend dat ik bijna niks op kon. Mijn coach zei: je porties moeten groter. Ik at 150 gram yoghurt en had een uur later alweer honger. Zij zei: begin eens met 300. Ik dacht: 300, dat krijg ik nooit op. En toen zei ze iets heel slims. Weet je wat we doen? We doen er elke week 20 gram bij. 20 gram is een klein lepeltje. Zo klein, dat mijn systeem niet in paniek schoot. En wat gebeurde er? De dag erna dacht ik uit mezelf: ik probeer gewoon 50 gram. Dat ging prima. Inmiddels is dat hele stuk onder controle.

Dit is het punt. Als iemand jou ziet, echt ziet, en niet in een keer alles wil verdubbelen, dan durf je een stapje te zetten. En door dat stapje ervaar je: hey, het werkt. Zo bouw je vertrouwen op, door ervaring. Precies zo werk ik binnen Master Your Life. Per oefening gaat er als het ware 20 gram yoghurt bij. Steeds een klein stukje, zodat je systeem het aankan en je leert: dit snap ik, dit heeft effect. Daardoor krijg je steeds meer zelfvertrouwen en ga je jezelf beter begrijpen.

En onthoud dit: als je elke dag een klein mini-stapje maakt, heb je aan het eind van het jaar 365 stapjes gezet. Geen reuzensprong, maar wel 365 babystapjes. Dat is hoe echte verandering gaat.

Veelgemaakte valkuilen

Als je met dit patroon aan de slag gaat, zijn er een paar valkuilen die je zomaar terugwerpen. Goed om ze te kennen.

De grootste valkuil is jezelf veroordelen.

Waarom doe ik nou zo koppig? Waarom ben ik zo eigenwijs? Elke keer dat je dat tegen jezelf zegt, zet je een oud mechanisme aan: boos zijn op jezelf. En dat helpt je niet vooruit. Boosheid op jezelf is namelijk ook zo’n stukje uit vroeger.

Een tweede valkuil is dat je denkt dat begrijpen genoeg is.

Je snapt heus wel dat het goed voor je is om die kastdeur dicht te laten, of om dat advies op te volgen. Maar als je systeem op hol slaat, gebeurt het simpelweg niet. Je zult het op zenuwstelsel-niveau moeten aanpakken, niet met je hoofd.

Een derde valkuil is alles in een keer willen.

Je systeem slaat juist op tilt als de verandering te groot is. Klein is niet zwak. Klein is precies wat werkt.

En de laatste: anderen labelen. Ken je iemand die jij als koppig of eigenwijs ziet? De interessantere vraag is niet “waarom doet die persoon zo moeilijk”, maar “wat probeert dat gedrag te beschermen”. Dat is geen vraag aan jou, dat is een vraag voor die persoon zelf. En als jij die persoon bent: wat probeert jouw gedrag voor jou te beschermen?

Tot slot

Als je de komende tijd merkt dat je ergens tegenaan schopt, dat je weerstand voelt of dat iemand je koppig noemt, weet dan dat je nu iets in handen hebt om anders naar dat moment te kijken. Niet als bewijs dat je lastig of eigenwijs bent, maar als informatie over wat er onder de oppervlakte speelt.

De meeste vrouwen worstelen jarenlang met het beeld dat ze koppig, eigenwijs of niet coachbaar zijn. Ze veroordelen zichzelf om gedrag dat ze niet begrijpen, en raken daardoor steeds verder verwijderd van wie ze eigenlijk zijn. Terwijl er onder dat gedrag geen fout zit, maar een oud stukje bescherming dat om aandacht vraagt.

Ik help vrouwen al jaren om precies dit te ontrafelen. Om te zien waar hun patronen vandaan komen en hoe ze er, stapje voor stapje, uit kunnen groeien. Ik zag het bij mezelf en ik zie het bij mijn klanten: als je begrijpt hoe je in elkaar zit, wordt veranderen ineens veel zachter en veel makkelijker.

Wil je begrijpen waar jouw controlemechanisme is ontstaan? Heel vaak ligt de basis bij emotioneel afwezige ouders. In mijn gratis masterclass leg ik in ongeveer twee uur uit hoe dat werkt en wat het met jouw patronen van nu te maken heeft. Je kunt je gewoon aanmelden op een datum die jou past.